Control Flow

---

Control Flow เป็นโครงสร้างที่ควบคุมทิศทางการทำงานของโปรแกรม ในบทนี้เราจะเรียนรู้การใช้ if/else, switch และ match expressions ใน PHP 8.4+

---

If Statement

ใช้ตรวจสอบเงื่อนไขและทำงานตาม:

<?php
$age = 18;

// if พื้นฐาน
if ($age >= 18) {
    echo "คุณเป็นผู้ใหญ่แล้ว";
}

// if-else
$score = 75;
if ($score >= 50) {
    echo "ผ่าน";
} else {
    echo "ไม่ผ่าน";
}

// if-elseif-else
$grade = 85;
if ($grade >= 80) {
    echo "เกรด A";
} elseif ($grade >= 70) {
    echo "เกรด B";
} elseif ($grade >= 60) {
    echo "เกรด C";
} elseif ($grade >= 50) {
    echo "เกรด D";
} else {
    echo "เกรด F";
}
// Output: เกรด A

Alternative Syntax (สำหรับ templates)

<?php
$isLoggedIn = true;
?>

<!-- ใช้ใน HTML templates -->
<?php if ($isLoggedIn): ?>
    <p>ยินดีต้อนรับ!</p>
<?php else: ?>
    <p>กรุณาเข้าสู่ระบบ</p>
<?php endif; ?>

<!-- elseif ก็ได้ -->
<?php if ($role === 'admin'): ?>
    <p>คุณเป็น Admin</p>
<?php elseif ($role === 'editor'): ?>
    <p>คุณเป็น Editor</p>
<?php else: ?>
    <p>คุณเป็น User</p>
<?php endif; ?>

Alternative Syntax

รูปแบบ if (): ... endif; อ่านง่ายกว่าเมื่อผสมกับ HTML เพราะเห็นว่าปิด if ตรงไหนชัดเจนกว่าวงเล็บ }

Nested If

<?php
$age = 25;
$hasLicense = true;

// Nested if
if ($age >= 18) {
    if ($hasLicense) {
        echo "สามารถขับรถได้";
    } else {
        echo "ยังไม่มีใบขับขี่";
    }
} else {
    echo "อายุยังไม่ถึง 18 ปี";
}

// ทำให้ flat ได้ด้วย && (อ่านง่ายกว่า)
if ($age >= 18 && $hasLicense) {
    echo "สามารถขับรถได้";
} elseif ($age >= 18) {
    echo "ยังไม่มีใบขับขี่";
} else {
    echo "อายุยังไม่ถึง 18 ปี";
}

// Early return pattern (แนะนำ)
function canDrive(int $age, bool $hasLicense): string {
    if ($age < 18) {
        return "อายุยังไม่ถึง 18 ปี";
    }

    if (!$hasLicense) {
        return "ยังไม่มีใบขับขี่";
    }

    return "สามารถขับรถได้";
}

---

Ternary Operator

รูปแบบสั้นของ if-else:

<?php
$age = 20;

// if-else แบบปกติ
if ($age >= 18) {
    $status = "ผู้ใหญ่";
} else {
    $status = "เด็ก";
}

// Ternary operator
$status = ($age >= 18) ? "ผู้ใหญ่" : "เด็ก";

// Nested ternary (ไม่แนะนำ - อ่านยาก)
$grade = 75;
$result = ($grade >= 80) ? "A" : (($grade >= 60) ? "B" : "F");

// PHP 8.0+: ต้องใส่วงเล็บถ้า nested
// $result = $grade >= 80 ? "A" : $grade >= 60 ? "B" : "F"; // Error!
$result = $grade >= 80 ? "A" : ($grade >= 60 ? "B" : "F");  // OK

// Elvis operator (?:)
$name = "";
$displayName = $name ?: "Guest";  // "Guest" (empty string = falsy)

// Null coalescing (??)
$username = null;
$displayName = $username ?? "Anonymous";  // "Anonymous"

// ต่างกัน:
$value = 0;
echo $value ?: "default";   // "default" (0 เป็น falsy)
echo $value ?? "default";   // 0 (มีค่า ไม่ใช่ null)

---

Switch Statement

ใช้เมื่อมีหลายกรณีที่ต้องตรวจสอบ:

<?php
$day = 3;

switch ($day) {
    case 1:
        echo "วันจันทร์";
        break;
    case 2:
        echo "วันอังคาร";
        break;
    case 3:
        echo "วันพุธ";
        break;
    case 4:
        echo "วันพฤหัสบดี";
        break;
    case 5:
        echo "วันศุกร์";
        break;
    case 6:
    case 7:
        echo "วันหยุด";  // case 6 และ 7 ทำเหมือนกัน
        break;
    default:
        echo "วันไม่ถูกต้อง";
}
// Output: วันพุธ

Fall-through Behavior

<?php
$grade = "B";

// ลืม break จะ fall through ไปยัง case ถัดไป
switch ($grade) {
    case "A":
        echo "ดีเยี่ยม ";
        // fall through!
    case "B":
        echo "ดี ";
        // fall through!
    case "C":
        echo "พอใช้";
        break;
    default:
        echo "ต้องปรับปรุง";
}
// ถ้า $grade = "A": Output: "ดีเยี่ยม ดี พอใช้"
// ถ้า $grade = "B": Output: "ดี พอใช้"
// ถ้า $grade = "C": Output: "พอใช้"

อย่าลืม break!

การลืม break เป็นข้อผิดพลาดที่พบบ่อย ควรใส่ break ทุก case เสมอ ยกเว้นตั้งใจ fall through (ควร comment บอกไว้)

Switch กับ String และ Type

<?php
$color = "red";

switch ($color) {
    case "red":
        $code = "#FF0000";
        break;
    case "green":
        $code = "#00FF00";
        break;
    case "blue":
        $code = "#0000FF";
        break;
    default:
        $code = "#000000";
}

// Switch ใช้ loose comparison (==)
$value = 0;
switch ($value) {
    case "abc":  // 0 == "abc" เป็น true! (PHP 7)
        echo "matched string";  // อาจ match ผิด
        break;
    case 0:
        echo "matched zero";
        break;
}
// PHP 8+: String comparison เป็น false ถ้า compare กับ int
// แต่ก็ควรใช้ match() แทนเพื่อความปลอดภัย

Alternative Syntax

<?php
$color = "blue";
?>

<?php switch ($color): ?>
    <?php case "red": ?>
        <div style="color: red">Red</div>
        <?php break; ?>
    <?php case "green": ?>
        <div style="color: green">Green</div>
        <?php break; ?>
    <?php case "blue": ?>
        <div style="color: blue">Blue</div>
        <?php break; ?>
    <?php default: ?>
        <div>Unknown color</div>
<?php endswitch; ?>

---

Match Expression (PHP 8.0+)

match เป็น expression ที่ใช้แทน switch ได้ดีกว่าในหลายกรณี:

<?php
$day = 3;

// switch (statement)
switch ($day) {
    case 1:
        $name = "วันจันทร์";
        break;
    // ... อีกหลาย case
}

// match (expression) - สั้นกว่า
$name = match($day) {
    1 => "วันจันทร์",
    2 => "วันอังคาร",
    3 => "วันพุธ",
    4 => "วันพฤหัสบดี",
    5 => "วันศุกร์",
    6, 7 => "วันหยุด",
    default => "วันไม่ถูกต้อง",
};

echo $name;  // "วันพุธ"

Match vs Switch

Feature	switch	match
Type	Statement	Expression
Comparison	Loose (==)	Strict (===)
Fall-through	Default	ไม่มี
Return value	ไม่มี	มี
Multiple values	หลาย case	comma separated
Default required	ไม่บังคับ	Error ถ้าไม่ match

<?php
// match ใช้ strict comparison (===)
$value = "1";
$result = match($value) {
    1 => "integer one",
    "1" => "string one",
    default => "other",
};
echo $result;  // "string one" (ไม่ใช่ "integer one")

// match returns value
$price = match($membership) {
    "gold" => 100,
    "silver" => 200,
    "bronze" => 300,
    default => 500,
};

// match กับ expression
$score = 85;
$grade = match(true) {
    $score >= 80 => "A",
    $score >= 70 => "B",
    $score >= 60 => "C",
    $score >= 50 => "D",
    default => "F",
};

// match throws error ถ้าไม่ match
$color = "purple";
// match($color) { "red" => 1 };  // UnhandledMatchError!

Match กับ Actions

<?php
$action = "save";

// match สามารถเรียก function ได้
$result = match($action) {
    "save" => saveData($data),
    "delete" => deleteData($id),
    "update" => updateData($id, $data),
    default => throw new InvalidArgumentException("Unknown action: $action"),
};

// หรือใช้ callable
$operations = [
    "add" => fn($a, $b) => $a + $b,
    "subtract" => fn($a, $b) => $a - $b,
    "multiply" => fn($a, $b) => $a * $b,
    "divide" => fn($a, $b) => $b != 0 ? $a / $b : throw new DivisionByZeroError(),
];

$op = "add";
$result = $operations[$op](10, 5);  // 15

---

Null Safe และ Null Coalescing

รูปแบบพิเศษสำหรับจัดการค่า null:

<?php
// Null coalescing operator (??)
$config = [
    "timeout" => 30,
    // "retries" ไม่ได้กำหนด
];

$timeout = $config["timeout"] ?? 60;  // 30 (มีค่า)
$retries = $config["retries"] ?? 3;   // 3 (default)

// Chain ได้
$value = $a ?? $b ?? $c ?? "default";

// Null coalescing assignment (??=) - PHP 7.4+
$array = [];
$array["key"] ??= "default";  // กำหนดเฉพาะถ้าไม่มีหรือ null
echo $array["key"];  // "default"

$array["key"] ??= "new value";  // ไม่เปลี่ยน เพราะมีค่าอยู่แล้ว
echo $array["key"];  // "default"

// Null safe operator (?->) - PHP 8.0+
class User {
    public ?Address $address = null;
}

$user = new User();

// วิธีเดิม
$city = null;
if ($user !== null && $user->address !== null) {
    $city = $user->address->city;
}

// PHP 8+
$city = $user?->address?->city;  // null (ไม่ error)

// ใช้ร่วมกัน
$city = $user?->address?->city ?? "Unknown";

---

Logical Conditions

การรวมเงื่อนไขหลายข้อ:

<?php
$age = 25;
$hasLicense = true;
$hasInsurance = false;

// AND - ทุกเงื่อนไขต้องเป็นจริง
if ($age >= 18 && $hasLicense && $hasInsurance) {
    echo "สามารถขับรถได้อย่างถูกกฎหมาย";
}

// OR - อย่างน้อยหนึ่งเงื่อนไขเป็นจริง
if ($isAdmin || $isManager || $isOwner) {
    echo "มีสิทธิ์เข้าถึง";
}

// NOT - กลับค่า
if (!$isBlocked) {
    echo "ผู้ใช้ไม่ถูกบล็อก";
}

// ผสมกัน
if (($age >= 18 && $hasLicense) || $isEmergency) {
    echo "อนุญาตให้ขับ";
}

// Short-circuit evaluation
// ถ้าด้านซ้ายของ && เป็น false จะไม่ประเมินด้านขวา
// ถ้าด้านซ้ายของ || เป็น true จะไม่ประเมินด้านขวา

$user = null;
if ($user && $user->isActive()) {  // $user->isActive() ไม่ถูกเรียก
    echo "User is active";
}

// ใช้ประโยชน์จาก short-circuit
$data = $cache->get("key") || $data = $db->fetch("key");

---

Guard Clauses (Early Return)

Pattern ที่ช่วยลด nesting:

<?php
// แบบ nested (อ่านยาก)
function processOrderNested($order) {
    if ($order !== null) {
        if ($order->isValid()) {
            if ($order->isPaid()) {
                // process order
                return "Order processed!";
            } else {
                return "Order not paid";
            }
        } else {
            return "Invalid order";
        }
    } else {
        return "No order provided";
    }
}

// แบบ guard clauses (อ่านง่าย)
function processOrder($order) {
    // Guard clauses - ตรวจสอบเงื่อนไขที่ผิดก่อน
    if ($order === null) {
        return "No order provided";
    }

    if (!$order->isValid()) {
        return "Invalid order";
    }

    if (!$order->isPaid()) {
        return "Order not paid";
    }

    // Happy path - ทำงานหลัก
    return "Order processed!";
}

// ใช้กับ throw ก็ได้
function divide(float $a, float $b): float {
    if ($b === 0.0) {
        throw new DivisionByZeroError("Cannot divide by zero");
    }

    return $a / $b;
}

Guard Clauses

ใช้ early return เพื่อ:

• ลด nesting levels
• ทำให้โค้ดอ่านง่ายขึ้น
• แยก error handling ออกจาก happy path

---

Truthiness และ Falsiness

ค่าที่ถือว่า false ใน PHP:

<?php
// ค่าที่เป็น falsy (ถือว่า false ใน boolean context)
$falsyValues = [
    false,      // boolean false
    0,          // integer 0
    0.0,        // float 0.0
    "",         // empty string
    "0",        // string "0"
    [],         // empty array
    null,       // null
];

foreach ($falsyValues as $value) {
    if (!$value) {
        echo gettype($value) . " is falsy\n";
    }
}

// ค่าอื่นๆ ทั้งหมดเป็น truthy
$truthyValues = [
    true,
    1,
    -1,
    0.1,
    "hello",
    "false",    // string "false" ≠ boolean false
    " ",        // space
    [0],        // array with element
    new stdClass(),
];

// ระวัง!
if ("0") {
    echo "This won't print";  // "0" เป็น falsy!
}

if ("false") {
    echo "This WILL print";  // "false" เป็น truthy!
}

---

แบบฝึกหัด

แบบฝึกหัดที่ 1: Grade Calculator

<?php
function getGrade(int $score): string {
    return match(true) {
        $score >= 80 => "A",
        $score >= 70 => "B",
        $score >= 60 => "C",
        $score >= 50 => "D",
        default => "F",
    };
}

function getGradeMessage(int $score): string {
    $grade = getGrade($score);

    return match($grade) {
        "A" => "ยอดเยี่ยม! คะแนน $score ได้เกรด A",
        "B" => "ดีมาก! คะแนน $score ได้เกรด B",
        "C" => "ดี! คะแนน $score ได้เกรด C",
        "D" => "ผ่าน! คะแนน $score ได้เกรด D",
        "F" => "ต้องปรับปรุง คะแนน $score ไม่ผ่าน",
    };
}

echo getGradeMessage(85);  // "ยอดเยี่ยม! คะแนน 85 ได้เกรด A"
echo getGradeMessage(45);  // "ต้องปรับปรุง คะแนน 45 ไม่ผ่าน"

แบบฝึกหัดที่ 2: User Validation

<?php
function validateUser(array $data): array {
    $errors = [];

    // Guard clauses
    if (empty($data["username"])) {
        $errors[] = "Username is required";
    } elseif (strlen($data["username"]) < 3) {
        $errors[] = "Username must be at least 3 characters";
    }

    if (empty($data["email"])) {
        $errors[] = "Email is required";
    } elseif (!filter_var($data["email"], FILTER_VALIDATE_EMAIL)) {
        $errors[] = "Email is invalid";
    }

    $password = $data["password"] ?? "";
    if (strlen($password) < 8) {
        $errors[] = "Password must be at least 8 characters";
    }

    return $errors;
}

// ทดสอบ
$data = [
    "username" => "jo",
    "email" => "invalid-email",
    "password" => "123",
];

$errors = validateUser($data);
if (!empty($errors)) {
    foreach ($errors as $error) {
        echo "- $error\n";
    }
}

แบบฝึกหัดที่ 3: HTTP Status Handler

<?php
function handleHttpStatus(int $code): string {
    return match(true) {
        $code >= 200 && $code < 300 => "Success: " . match($code) {
            200 => "OK",
            201 => "Created",
            204 => "No Content",
            default => "Success",
        },
        $code >= 300 && $code < 400 => "Redirect: " . match($code) {
            301 => "Moved Permanently",
            302 => "Found",
            304 => "Not Modified",
            default => "Redirect",
        },
        $code >= 400 && $code < 500 => "Client Error: " . match($code) {
            400 => "Bad Request",
            401 => "Unauthorized",
            403 => "Forbidden",
            404 => "Not Found",
            default => "Client Error",
        },
        $code >= 500 => "Server Error: " . match($code) {
            500 => "Internal Server Error",
            502 => "Bad Gateway",
            503 => "Service Unavailable",
            default => "Server Error",
        },
        default => "Unknown Status",
    };
}

echo handleHttpStatus(200);  // "Success: OK"
echo handleHttpStatus(404);  // "Client Error: Not Found"
echo handleHttpStatus(500);  // "Server Error: Internal Server Error"

---

Best Practices

1. ใช้ match แทน switch เมื่อทำได้

<?php
// ไม่แนะนำ: switch ยาวและต้องจำ break
switch ($status) {
    case 'pending':
        $label = 'รอดำเนินการ';
        break;
    case 'processing':
        $label = 'กำลังดำเนินการ';
        break;
    case 'completed':
        $label = 'เสร็จสิ้น';
        break;
    default:
        $label = 'ไม่ทราบสถานะ';
}

// แนะนำ: match สั้นและปลอดภัยกว่า
$label = match($status) {
    'pending' => 'รอดำเนินการ',
    'processing' => 'กำลังดำเนินการ',
    'completed' => 'เสร็จสิ้น',
    default => 'ไม่ทราบสถานะ',
};

2. ใช้ Guard Clauses ลด Nesting

<?php
// ไม่แนะนำ: nested conditions
function process($user, $data) {
    if ($user !== null) {
        if ($user->isActive()) {
            if ($data !== null) {
                // ทำงาน
                return true;
            }
        }
    }
    return false;
}

// แนะนำ: guard clauses
function process($user, $data) {
    if ($user === null) return false;
    if (!$user->isActive()) return false;
    if ($data === null) return false;

    // ทำงาน
    return true;
}

3. หลีกเลี่ยง Nested Ternary

<?php
// ไม่แนะนำ: nested ternary อ่านยากมาก
$result = $a > $b ? ($c > $d ? 'cd' : 'ab') : ($e > $f ? 'ef' : 'gh');

// แนะนำ: ใช้ match หรือ if-else
$result = match(true) {
    $a > $b && $c > $d => 'cd',
    $a > $b => 'ab',
    $e > $f => 'ef',
    default => 'gh',
};

4. ใช้ Null Coalescing อย่างถูกต้อง

<?php
// ?? ตรวจสอบ null เท่านั้น
$name = $user['name'] ?? 'Guest';

// ?: ตรวจสอบ falsy value ทั้งหมด
$name = $user['name'] ?: 'Guest';

// ระวัง: 0 และ '' ก็เป็น falsy
$count = 0;
echo $count ?: 'default';  // 'default' (อาจไม่ใช่สิ่งที่ต้องการ)
echo $count ?? 'default';  // 0 (ถูกต้อง)

---

ปัญหาที่พบบ่อย

1. ลืม break ใน switch

<?php
// ปัญหา: fall-through ที่ไม่ตั้งใจ
$day = 'Mon';
switch ($day) {
    case 'Mon':
        echo 'Monday';  // ลืม break!
    case 'Tue':
        echo 'Tuesday';
        break;
}
// Output: MondayTuesday

// วิธีแก้: ใช้ match หรืออย่าลืม break

2. Comparison กับ null

<?php
$value = null;

// อันตราย: loose comparison
if ($value == false) {
    // null == false เป็น true!
}

// ปลอดภัย: strict comparison หรือ is_null()
if ($value === null) {
    echo 'Value is null';
}

3. match ไม่มี default

<?php
$status = 'unknown';

// Error! UnhandledMatchError
// $label = match($status) {
//     'active' => 'Active',
//     'inactive' => 'Inactive',
// };

// ควรมี default
$label = match($status) {
    'active' => 'Active',
    'inactive' => 'Inactive',
    default => 'Unknown',
};

---

สรุป

ในบทนี้เราได้เรียนรู้:

• if/else/elseif statements
• Ternary operator (?:) และ Elvis operator
• switch statement และ fall-through behavior
• match expression (PHP 8.0+) และความต่างจาก switch
• Null coalescing (??) และ null safe operator (?->)
• Guard clauses pattern
• Truthiness และ falsiness ใน PHP
• Best practices สำหรับ control flow

---

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

• PHP Control Structures
• PHP Match Expression
• PHP Comparison Operators